Przepisy o zakładaniu firmy w jednym okienku miały pomóc przedsiębiorcom. Czy rejestracja firm na nowych zasadach faktycznie ułatwiła życie przedsiębiorcom ? Na to pytanie odpowiada Jakub Staśkiewicz, prawnik z Kancelarii GESSEL.

Czy nowe przepisy o swobodzie gospodarczej ułatwają start początkującym przedsiębiorcom?

Zmiana wprowadzona przez ustawę o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. 2009 Nr 18 poz. 97), zwanej dalej "Ustawą o zmianie" miała na celu zniwelowanie niedogodności i zawiłości, które występowały podczas zakładania własnej firmy i ułatwienie przedsiębiorcom rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej - tak przedsiębiorcom będącym osobami fizycznymi, jak również spółkom prawa handlowego. Bez wątpienia ustawodawcy za pomocą Ustawy o zmianie udało się w pewnym stopniu osiągnąć zamierzony cel, jednak nie obyło się również bez błędów i luk prawnych, które spowodowały, iż niezbędna będzie kolejna nowelizacja w tym zakresie.

Są jednak zmiany w dobrym kierunku...

Niewątpliwie za taką należy uznać utworzenie Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej ("CEIDG"), która jest platformą informatyczną pełniącą dwie funkcje: ewidencyjną i informacyjną. CEIDG zawierać będzie informacje i dane o wszystkich osobach wykonujących działalność gospodarczą, jak również będzie pełnić rolę bazy danych dla urzędów i organów administracji państwowej. Co więcej będzie to platforma ogólnie dostępna, a na jej bazie następować będzie rejestracja działalności gospodarczej. Nastąpi więc pełna informatyzacja zakładania działalności gospodarczej przez osoby fizyczne - tzw. idea "zero okienka". Takie jest założenie wprowadzonej regulacji. W praktyce jednak, na dzień dzisiejszy, nie jest ona możliwa do wprowadzenia w życie i dlatego zastąpiono ją fazą przejściową, czyli zasadą "jednego okienka".

Jak pan ocenia ideę "jednego okienka"?

Ta przejściowa zasada ułatwia przedsiębiorcom zakładanie działalności gospodarczej, choć nie eliminuje równocześnie wszystkich związanych z tym niedogodności. Zgodnie z nowymi przepisami przedsiębiorca nie jest zmuszony składać wielu oddzielnych wniosków w czterech różnych urzędach, tj. w urzędzie gminy, ZUS, US oraz GUS, lecz wystarczy złożyć jeden, zintegrowany wniosek w formie formularza w urzędzie gminy właściwym miejscowo dla miejsca zakładania działalności gospodarczej. Warto zaznaczyć, iż nie jest to rozwiązanie fakultatywne, lecz obowiązkowe. Niestety przedsiębiorca działając zgodnie z nowymi przepisami, choć uniknie składania wniosku w urzędzie GUS oraz części wniosków w urzędzie skarbowym oraz urzędzie ZUS, to  i tak będzie musiał udać się do urzędu skarbowego, aby wybrać odpowiednią dla siebie formę opodatkowania oraz oddzielnie zgłosić siebie oraz ewentualnych pracowników do ubezpieczenia w ZUS-ie. W tym zakresie Ustawa o zmianie nie spełniła oczekiwań przedsiębiorców w związku z czym powinna powstać kolejna nowelizacja, tak aby zasada "jednego okienka" faktycznie umożliwiła załatwienie wszelkich formalności za pośrednictwem urzędu gminy bez potrzeby udawania się do urzędu skarbowego, czy ZUS-u.

Czy proces ten będzie przebiegać  sprawnie?

To zależy w dużej mierze od przygotowania urzędu gminy i jej personelu, który ma udzielać pomocy osobom zainteresowanym założeniem działalności gospodarczej i w tym zakresie jest trudny do jednoznacznej oceny. Gmina będzie również zmuszona przekazywać stosowne informacje do poszczególnych urzędów, co może trwać w praktyce dłużej niż w przypadku, w którym przedsiębiorca zrobiłby to sam jednego dnia. Z drugiej jednak strony osoby fizyczne zakładające działalność gospodarczą często nie posiadają dostatecznej wiedzy lub możliwości logistycznych, aby sprawnie złożyć odpowiednie wnioski we wszystkich urzędach, tak więc wydaje się, iż w tym zakresie proces ten będzie jednak częściowo usprawniony.

Warto również zaznaczyć, iż zgodnie z art. 14 ust. 1 Ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przedsiębiorca będący osobą fizyczną może rozpocząć działalność już w dniu złożenia wniosku, a więc nie musi czekać na decyzje wszystkich urzędów i organów do których przekazywany jest wniosek. Biorąc powyższe pod uwagę uznać należy, iż w zakresie zakładania działalności gospodarczej przez osoby fizyczne zmiany wprowadzone przez Ustawę o zmianie są dla przedsiębiorców korzystne, choć wciąż idea jednego okienka nie jest w pełni zrealizowana.

Czy nowe rozwiązania sprawdzają się w przypadku  spółek prawa handlowego?

Ustawa wprowadziła również rozwiązania analogiczne do zasady jednego okienka w stosunku do zakładania firm w formie spółek prawa handlowego. Zgodnie z w/w zmianami wprowadzony został obowiązek składania wszystkich wniosków w przedmiocie nadania numeru NIP, REGON oraz rejestracji w ZUS-ie za pośrednictwem sądu rejestrowego połączony ze składaniem wniosku o rejestrację spółki w rejestrze KRS. Takie rozwiązanie, choć dobre z punktu widzenia osób fizycznych zakładających działalność gospodarczą nie sprawdza się w stosunku do spółek prawa handlowego - w szczególności spółek kapitałowych - utrudniając i wydłużając proces ich rejestracji oraz wydatnie zmniejszając możliwość prowadzenia działalności przez spółki kapitałowe pozostające w fazie organizacji, w związku z czym w tym zakresie wymaga ono szybkiej nowelizacji.

Paweł Kubisiak