Kryzys zrobił swoje we wszystkich dziedzinach finansów i gospodarki. Spowolnieniu uległa aktywność inwestycyjna nie tylko na giełdach papierów wartościowych, lecz również na rynku PE/VC.

Zbiórka funduszy

Wartość zgromadzonych funduszy na inwestycje na rynku niepublicznym (fund rising) w regionie Centralnej i Wschodniej Europy spadła w 2008 r. aż o 40 proc. w porównaniu z poprzednim rokiem i wyniosła blisko 2,5 mld EUR, co stawi 3 proc. środków zebranych przez wszystkie europejskie fundusze. Najwięcej kapitału dostarczyły fundusze funduszy (25 proc.), za nimi uplasowały się fundusze emerytalne (18 proc.), a udział prywatnych inwestorów wyniósł połowę z tego.

Około 56 proc. kapitału pochodziło z naszego Kontynentu. Najwięcej inwestorów pochodziło z Wielkiej Brytanii oraz Szwajcarii. Pozostałe 44 proc. kapitału dostarczyli inwestorzy zza Oceanu.

Jak inwestowano?

Wartość inwestycji private equity była o 0,5 mld EUR niższa (-18 proc.), niż w najlepszym 2007 r. i wyniosła 2,5 mld EUR. Firmy w Centralnej i Wschodniej Europie przyciągnęły 4,7 proc. inwestycji private equity z całej Europy. Spadek wartości inwestycji PE/VC dla całego Kontynentu był wyższy, niż dla naszego regionu i wyniósł 28 proc.

Najwięcej inwestycji zrealizowano w zeszłym roku w Polsce, gdzie wpłynęło 628 mln EUR. Jest to jednak o 8 proc. mniej, niż rok wcześniej. Kolejne miejsca należą do: Węgier (477 mln EUR), Republiki Czeskiej (441 mln EUR) , Ukrainy (302 mln EUR) i Rumunii (273 mln EUR). Łącznie ta piątka krajów zaabsorbowała 86 proc. kapitału ulokowanego w naszym regionie. Zainwestowano w 196 firm, z tego co trzecia znajdowała się w Polsce.

Czesi górą

Pod względem dynamiki zmian, największy wzrost inwestycji PE/VC odnotowała Republika Czeska, gdzie dostarczono 2,5 razy więcej kapitału, niż w 2007 r. Były również drastyczne spadki. W Bułgarii zainwestowano w 2008 r. aż o 84 proc. mniej niż rok wcześniej, a w Rumunii o 43 proc.

Duża zmienność wartości inwestycji wynika w znacznej mierze z rozpoczęcia lub zakończenia dużych projektów inwestycyjnych, co przy małym wolumenie skutkuje dużymi zmianami procentowymi.

Pod względem wskaźnika obrazującego relację wartości inwestycji do PKB Polska uplasowała się w ubiegłym roku dopiero na dziewiątej pozycji. Wartość inwestycji PE/VC stanowiła 0,165 proc. PKB. Dla porównania w 2007 r. wskaźnik ten wyniósł 0,222 proc.

Warto zauważyć, że w latach 2005-2007 zebrany kapitał znacząco przewyższał wartość inwestycji. W minionym roku nadwyżka ta spadła niemal do zera. Oznacza to, że funduszom trudniej było pozyskać finansowanie. Zaważyła na tym druga połowa roku, kiedy inwestorzy odwracali się od rynków finansowych i drastycznie spadł apetyt na ryzyko.

Najwięcej w medycynę i biotechnologię

Najwięcej kapitału zainwestowano w Europie Centralnej i Wschodniej w branżę medyczną, farmaceutyczną, biotechnologiczną - 616,5 mln EUR. Drugim beneficjentem funduszy PE/VC jest branża telekomunikacja i media z kwotą 495,8 mln EUR. Jak widać, tego rodzaju fundusze są zainteresowane inwestycjami w nowoczesne sektory - tylko te dwa zainkasowały 45 proc. środków zainwestowanych w 2008 r.

Nie przewiduję, aby bieżący rok przyniósł istotną poprawę w zakresie inwestycji na rynku niepublicznym. Pomimo, że kapitał jest zgromadzony, wiele funduszy będzie oczekiwać na oznaki ożywienia gospodarczego, którego należy się spodziewać się dopiero w 2010 r.

(kliknij obrazek aby go powiększyć)

Opracowano na podstawie raportu “Central and Eastern Europe Statistics 2008" - European Private Equity & Venture Capital Association.
         
Jan Mazurek, główny analityk, Dom Inwestycyjny Investors

www.investors.pl