Franczyza zdobywa coraz większą popularność w Polsce. Obecnie na rynku istnieje ponad pół tysiąca systemów franczyzowych, spośród których najwięcej funkcjonuje w handlu i w usługach.

Chociaż w ogólnym pojęciu franczyza oznacza biznes oparty na sprawdzonym pomyśle prowadzony według zasad franczyzodawcy, jej formy bywają różne. Systemy franczyzowe można rozróżnić w zależności od sposobu i zakresu wzajemnych relacji pomiędzy franczyzodawcą i franczyzobiorcą.

Podstawowe modele franczyzowe dzielą się na "franczyzę dystrybucji produktu" i "franczyzę formuły przedsiębiorstwa".

Franczyza dystrybucji produktu prezentuje luźniejszą formę współpracy. Franczyzobiorca otrzymuje prawo do użytkowania danej marki oraz know how w postaci asortymentu produktów lub usług. Tego typu model franczyzowy jest szczególnie charakterystyczny dla firm, które dopiero zaczynają rozwój sieci i chcą szybko osiągnąć efekt skali. Zdarza się, że w miarę upływu czasu systemy franczyzowe tego typu zaczynają ewoluować, poprawiają jakość konceptu biznesowego i rozbudowują know-how.

Z franczyzą formuły przedsiębiorstwa mamy do czynienia, gdy franczyzodawca w sposób ścisły ustala z franczyzobiorcą zasady prowadzenia placówek partnerskich czy punktów usługowych. Partner sieci otrzymuje kompleksową wiedzę z zakresu zarządzania przedsiębiorstwem oraz sprzedaży produktów i świadczenia usług. Dostaje wytyczne dotyczące wizualizacji placówki franczyzowej, uniformów noszonych przez personel, obsługi klienta, promocji i marketingu. Franczyzę "formuły przedsiębiorstwa" wybierają firmy z długim stażem istnienia na rynku, które zajmują silną pozycję konkurencyjną, reprezentują znaną markę i posiadają dużą renomę.

Partnerzy takiej firmy zobowiązani są więc do przestrzegania sztywnych zasad konceptu biznesowego, polityki sprzedaży produktów i usług oraz zarządzanie jakością według standardów wyznaczonych przez franczyzodawcę. Franczyzobiorcy, którzy decydują się na przystąpienie do takiej sieci muszą być świadomi ograniczenia swobody w zakresie oferowanych produktów. Muszą zaakceptować wyłączność franczyzodawcy na dostawy i zaopatrzenie dając przez to kontrolę nad asortymentem placówki franczyzowej, kształtowania polityki cenowej oraz promocyjnej. W zamian franczyzobiorca otrzymuje wsparcie franczyzodawcy we wszystkich aspektach swojego działania.

Formę franczyzy kształtuje również sposób organizacji systemu. Przykładem jest franczyza bezpośrednia i masterfranczyza. Są to najbardziej popularne modele zależności pomiędzy biorcą licencji, a firmą macierzystą.

Franczyza bezpośrednia polega na zawieraniu umowy bezpośrednio przez franczyzodawcę i franczyzobiorcę. Franczyzodawca wypełnia wszelkie zobowiązania wobec franczyzobiorcy samodzielnie; szkoli, kontroluje jakość pracy placówki franczyzowej, prowadzi działania marketingowe i reklamowe oraz udziela pomocy.

Master franczyza polega na udzieleniu franczyzobiorcy (zwanego master franczyzobiorcą) wyłączności na korzystanie z jego pakietu franczyzowego na danym terenie. Master franczyzobiorca zyskuje prawo do odsprzedaży licencji na wskazanym w umowie terenie np. kraju. Przejmuje wówczas wiele z obowiązków franczyzodawcy wynikających z pakietu franczyzowego. Wszelkie zmiany w umowie franczyzowej i w pakiecie franczyzowym należą jednak do pierwotnego franczyzodawcy. Master franczyza wykorzystywana jest głównie do tworzenia systemów franczyzowych w innych krajach, gdzie warunki prowadzenia działalności gospodarczej różnią się istotnie od warunków w kraju siedziby franczyzodawcy.

Magdalena Kurda, Profit System Sp. z o.o.

Franchising.pl