Inwestycje na rynku aktywów niepublicznych to w dalszym ciągu unikalny sposób pomnażania kapitału - praktycznie niedostępny dla większości inwestorów. Rynek ten jest miejscem działania przede wszystkim inwestorów instytucjonalnych, dysponujących wolnymi środkami, które mogą zamrozić na dłuższy okres czasu – w praktyce 3-10 lat. W Polsce na rynku private equity inwestują następujące grupy funduszy:

Fundusze specjalne

Dysponują środkami publicznymi przeznaczonymi na realizację wyznaczonych celów, np. w zakresie rozwoju infrastruktury lub określonych sektorów gospodarki, restrukturyzacji, inwestycji z zakresu ochrony środowiska, udzielają wsparcia finansowego, czy pomocy. Niektóre udzielają pożyczek, gwarancji lub świadczą usługi doradcze. Inwestorami tych funduszy są zazwyczaj agendy państwowe, organizacje lub instytucje finansowe. Środki, jakimi dysponują tego rodzaju fundusze są stosunkowo małe.

Fundusze komercyjne

Fundusze te dysponują środkami pochodzącymi od inwestorów instytucjonalnych - krajowych i zagranicznych, którymi są najczęściej banki, towarzystwa ubezpieczeniowe, fundusze emerytalne, fundusze inwestycyjne, uczelnie, regiony administracyjne, fundacje, przedsiębiorstwa, międzynarodowe organizacje finansowe. Uczestniczą w nich również osoby fizyczne, jednak ich udział jest bardzo niski. Aktywa, jakimi zarządzają fundusze komercyjne są często bardzo wysokie. Zasięg działania funduszy komercyjnych może być krajowy lub międzynarodowy. Fundusze ukierunkowane na inwestycje na rynku międzynarodowym kierują się kryterium konkretnego projektu, nie kraju. Polska stanowi dla funduszy międzynarodowych tylko jeden z rynków.

Fundusze inwestycyjne funkcjonujące na podstawie ustawy o funduszach inwestycyjnych

Pozyskują środki od osób fizycznych oraz prawnych, krajowych i zagranicznych, zarządzając nimi zgodnie z zasadami określonymi w przepisach ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz statucie. Fundusze takie posiadają formę zamkniętą (Fundusz Inwestycyjny Zamknięty, "FIZ"). Kapitał do zarządzania pozyskują podczas emisji niepublicznej lub publicznej certyfikatów inwestycyjnych, które są udziałowymi papierami wartościowymi. Sprzedaż poszczególnych emisji certyfikatów inwestycyjnych, jak również ich umarzanie są prowadzone w wyznaczonych dniach. Działalność tych funduszy jest przejrzysta, ponieważ funkcjonują one w oparciu o ustawę o funduszach inwestycyjnych i są nadzorowane przez Komisję Nadzoru Finansowego. Wyniki zarządzania są publikowane cyklicznie, nie rzadziej niż raz na kwartał. Sprawozdania roczne i półroczne podlegają audytowi.

Nadzorowi finansowemu podlega również Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych a także inny podmiot, jeżeli powierzono mu zarządzanie aktywami funduszu. Funduszami inwestycyjnymi aktywów niepublicznych "private equity" zarządzają licencjonowani doradcy inwestycyjni. Inwestorzy mogą utworzyć Radę Inwestorów, która posiada m.in. uprawnienia kontrolne wobec sposobu prowadzenia polityki inwestycyjnej przez fundusz.

Dobrą praktyką jest wprowadzanie certyfikatów inwestycyjnych funduszy zamkniętych do obrotu giełdowego. To pozwala wyjść w dowolnym momencie z inwestycji, bez konieczności czekania na najbliższe umorzenie. Inwestor może również nabyć certyfikaty na sesji w dowolnym momencie.

Jednym z pierwszych na polskim rynku w sektorze tego rodzaju funduszy jest Investor LBO FIZ. Jego działalność została uruchomiona we wrześniu 2007 r.


Jan Mazurek, główny analityk, Dom Inwestycyjny Investors

www.investors.pl