Profesjonalnie i prawidłowo sporządzony biznes plan jest jednym z najważniejszych dokumentów opisujących przedsiębiorstwo, jego działalność, planowane i będące w trakcie realizacji inwestycje, rynek na którym działa, bliższe i dalsze otoczenie przedsiębiorstwa, oraz sposoby finansowania jego funkcjonowania.

Jest to podstawowe narzędzie planistyczne, wykorzystywane przede wszystkim do oceny opłacalności przedsięwzięć gospodarczych oraz innych celów planowania strategicznego, przedstawia cele krótko i średnioterminowe, jakie postawiła przed sobą dana firma, sposoby ich osiągnięcia i ich przewidywane skutki, uwzględniając przy tym prognozę finansową całego przedsięwzięcia. Najczęściej biznes plan jest sporządzany na okres od 10 do 30 lat, w zależności od rodzaju planowanej inwestycji.

Standardowy biznes plan powinien zawierać takie elementy jak: wprowadzenie, datę sporządzenia opracowania, listę dokumentów źródłowych, wybrane informacje o Spółce, analizę otoczenia (mikro i makro), analizę organizacyjną przedsiębiorstwa, sytuację finansową na dzień uruchomienia kredytu (Aktywa trwałe, Aktywa obrotowe, Kapitały własne, Zobowiązania, Rachunek zysków i strat), analizę SWOT, analizę strategiczną przedsięwzięcia, plan działania, część finansową, analizę wrażliwości oraz wnioski płynące z przeprowadzonych wyżej analiz. 

Oczywiście nie ma szablonu/wzorca, dzięki któremu każdy biznes plan będzie sporządzony prawidłowo. Należy jego zawartość dostosować do konkretnej sytuacji i przedsięwzięcia które chcemy zrealizować.

Celem biznes planu jest przedstawienie zarówno obecnej sytuacji przedsiębiorstwa, jaki i zapoznanie osób analizujących dokument z jego przyszłym, prognozowanym stanem. Jest on dokumentem ułatwiającym przedsiębiorstwu pozyskanie dodatkowych środków finansowych na zrealizowanie danej inwestycji. Często sporządzany jest on również na potrzeby wewnętrzne, stanowiąc źródło dodatkowych informacji o przedsiębiorstwie będąc ważną informacją dla pracowników w nim zatrudnionych.

Na jego podstawie inwestorzy podejmują decyzje: czy warto inwestować w dane przedsięwzięcie, czy wpisuje się ono w panujące obecnie tendencje na rynku, czy jest innowacyjne i przede wszystkim czy jest opłacalne. Pamiętajmy, że podstawowym motywem działania przedsiębiorstw jest osiągnięcie zysku i finansowa część biznes planu powinna być jak najbardziej szczegółowa, rzetelna oraz sporządzona w odniesieniu do obecnej sytuacji makro- i mikroekonomicznej.

Dlatego właśnie biznes plan stanowić musi kompleksową informację na temat przedsiębiorstwa i planowanego przedsięwzięcia inwestycyjnego. Aby stworzony dokument posiadał wartość dodaną, powinien zawierać opis przedsiębiorstwa, podstawowe informacje i dane finansowe o przedsiębiorstwie, lokalizację zarówno przedsiębiorstwa, jak i przedsięwzięcia (jeśli są różne), analizę makrootoczenia, analizę konkurencji wraz z benchmarkingiem oraz opisem czy dana firma będzie miała zasięg lokalny, regionalny, krajowy bądź międzynarodowy.

Kolejnym krokiem jest analiza SWOT (skrót od angielskich słów: Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats), czyli analiza Silnych, Słabych stron przedsiębiorstwa oraz Szans i Zagrożeń jakie wynikają z otoczenia firmy. W analizie SWOT niezmiernie ważnym jest kompleksowe spojrzenie na temat i zidentyfikowanie nawet tych zagrożeń, które w obecnej sytuacji są mało prawdopodobne, ale przy zmieniającym się otoczeniu stanowić mogą ogromne zagrożenie. Warto dodać, że gdy firma rozpoczyna działalność ilość jej słabych stron będzie niewielka, głównie skupimy się więc na zagrożeniach, które wpływać będą na działalność przedsiębiorstwa.

Ten etap biznes planu jest niezmiernie istotny zarówno z punktu widzenia właściciela firmy, jak i potencjalnych inwestorów/kredytodawców. Pozwala bowiem na zastanowienie się nad potencjalnymi czynnikami, które w przyszłości mogą stanowić problem. Sztuką jest, aby zidentyfikowane już słabe strony i zagrożenia odpowiednio przekształcić w mocne strony firmy i szanse (np. gdy wśród zagrożeń pojawi się zbyt mała liczba miejsc parkingowych przy projektowanym centrum handlowym, może warto wraz z architektem zastanowić się czy istnieje możliwość wygospodarowania dodatkowej przestrzeni na ten cel, aby uniknąć w przyszłości korków i niezadowolonych klientów.

Tutaj dotykamy kolejnego tematu, czyli odpowiedniego zidentyfikowania grupy docelowej. Kto będzie korzystał z usług i produktów naszego przedsiębiorstwa, czy będzie to tylko rynek lokalny, czy może obszar całego województwa, czy będą to osoby w wieku produkcyjnym, młodzież, osoby starsze itd. Po sporządzeniu dokładnej segmentacji rynku będziemy w stanie odpowiednio skonstruować przekaz reklamowy, umieścić ogłoszenia w odpowiedniej prasie, tak aby niepotrzebnie nie tracić środków finansowych na działania marketingowe i promocyjne. Wydawanie pieniędzy musi być zawsze bardzo dokładnie przemyślane, tak aby mieć pewność, że wydane środki przyniosą nam oczekiwane korzyści.

Tworząc biznes plan, który określi kierunki działania przyszłej firmy koniecznie należy sporządzić analizę strategiczną przedsięwzięcia, która to przedstawi szczegółowo cel projektu, potencjalne źródła sukcesu, działania minimalizujące ryzyko przedsięwzięcia oraz działania stanowiące główne źródło gwarancji przychodów. Warto też zająć się opracowaniem dokładnego planu działania i bardzo szczegółowego harmonogramu. Tutaj podejmowane działania zależą w głównej mierze od rodzaju działalności firmy, czy będzie to firma produkcyjna, usługowa, czy musimy wybudować nowy obiekt, czy będziemy tylko dzierżawić budynek bądź biuro. W takim harmonogramie muszą się znaleźć nawet najdrobniejsze etapy realizacji inwestycji, takie jak: uzyskanie pozwoleń, odpowiednio zaplanowane działania marketingowe, rekrutacja itd.

Finalną częścią biznes planu jest analiza finansowa przedsięwzięcia, w której to zajmiemy się planem finansowym (opracujemy prognozę bilansu, rachunku zysków i strat, rachunku przepływów pieniężnych) opierając się na rzeczywistych założeniach, które w całości zostaną opisane na wstępie takiej analizy. Jeśli konieczne jest pozyskanie finansowania zewnętrznego np. w postaci kredytu, musimy zgłosić się do instytucji finansowej która skłonna będzie udzielić finansowania i poprosić o warunki otrzymania kredytu. Ważnym jest aby już podczas rozmów wstępnych przedstawić zamysł projektu. Wówczas otrzymane warunki dedykowane będą specjalnie pod dany projekt (odpowiednio skonstruowane przez bank wysokości zabezpieczeń, marże, ubezpieczenia, oprocentowanie itd.).

Dopiero posiadając konkretne warunki finansowania możemy zająć się analizą kredytu, obliczamy bardzo dokładnie spłaty rat kredytowych, odsetek, kalkulujemy wszystkie zabezpieczenia jakich bank wymaga. Kończąc analizę finansową uwzględnić należy analizę wrażliwości projektu. Wybieramy kilka czynników, na które dana inwestycja jest najbardziej wrażliwa i tworzymy analizę wrażliwości ze zmienionymi parametrami. Dzięki temu możemy zobaczyć jak kształtować się będzie wynik finansowy, spłata rat (zmieniając np. stawkę WIBOR, marże banku itd.).

Dokonując takiej analizy można zobaczyć na jakie czynniki musimy zwracać szczególną uwagę oraz przed jakimi zjawiskami warto się zabezpieczyć. Najlepiej zobrazuje to przykład, jeśli głównym przychodem z naszego centrum handlowego będzie czynsz płacony przez firmy wynajmujące powierzchnię, a z przeprowadzonej analizy wrażliwości wynika że spadek osiąganych przychodów z czynszu może zachwiać wyniki finansowe przedsiębiorstwa, może warto pomyśleć o ubezpieczeniu 24-miesięcznego czynszu.
Analiza wrażliwości stanowi doskonałą podstawę do głębokiej analizy strategicznej całego przedsięwzięcia.

Prowadzenie działalności gospodarczej w warunkach gospodarki rynkowej wymaga pełnego profesjonalizmu. Bez względu na to, czy mamy do czynienia z niewielkim jednoosobowym podmiotem czy międzynarodową korporacją, zarządzający stają przed koniecznością posiadania rzetelnego biznes planu. Pamiętajmy, że dobry biznes plan zwiększa szanse na osiągnięcie zakładanego sukcesu.

Agata Forysiak, starszy konsultant, Doradztwo Gospodarcze DGA SA

www.dga.pl