W tym roku mija dwadzieścia lat, od kiedy firmy amerykańskie zaczęły na wielką skalę inwestować w Polsce. Jednocześnie swoje dwudziestolecie obchodzą Amerykańska Izba Handlowa w Polsce (AmCham) oraz firma doradcza KPMG. Z tej okazji AmCham oraz KPMG, członek Izby, przygotowały raport pt. „20 lat amerykańskich inwestycji w Polsce”. Publikacja podsumowuje znaczenie inwestycji firm amerykańskich dla polskiej gospodarki oraz prezentuje doświadczenia firm amerykańskich, które zainwestowały w Polsce.

Wartość bezpośrednich inwestycji firm amerykańskich w Polsce osiągnęła na koniec 2008 roku poziom 15 597 mln dolarów*. Liczba ta nie oddaje w pełni skali inwestycji amerykańskich w naszym kraju, ponieważ duża część inwestycji firm z USA w Polsce została przeprowadzona za pomocą spółek zależnych i holdingów zarejestrowanych w Europie Zachodniej. Z 50 największych firm amerykańskich w Polsce aż 24 ma bezpośredniego właściciela zarejestrowanego w Europie. Szacujemy, że wartość inwestycji firm amerykańskich w Polsce, zarówno z bezpośrednim, jak i pośrednim udziałem kapitału amerykańskiego, może przekraczać nawet 20 mld dolarów.

Inwestycje firm amerykańskich odegrały niezwykle istotną rolę w procesie transformacji gospodarczej w Polsce po 1989 roku i wpływają na kształt polskiej gospodarki także w XXI wieku. Warto przy tym pamiętać, że inwestycje amerykańskie oznaczają nie tylko zastrzyk kapitału i nowe miejsca pracy, ale także transfer najnowocześniejszych technologii i know-how – mówi Stacy Ligas, Partner w dziale Audytu Instytucji Finansowych KPMG.

W połowie lat dziewięćdziesiątych udział kapitału amerykańskiego w całości bezpośrednich inwestycji zagranicznych sięgał prawie 14%. Obecnie, pomimo systematycznego wzrostu wartości inwestycji, ich udział w całości bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce wynosi 6,1%.

Inwestycje firm amerykańskich odegrały szczególną rolę w pierwszej połowie lat. 90, kiedy rodząca się gospodarka wolnorynkowa potrzebowała nie tylko kapitału, ale i sprawdzonych wzorców biznesowych. Nie mniejsze znaczenie dla polskiej gospodarki mają najnowsze inwestycje amerykańskie w centra usług wspólnych, centra outsourcingowe oraz jednostki badawczo-rozwojowe. Firmy z USA są liderem tego typu innowacyjnych przedsięwzięć – mówi Roman Rewald, Prezes Rady Dyrektorów Amerykańskiej Izby Handlowej w Polsce.

W Polsce działa obecnie ponad 750 firm z bezpośrednim udziałem kapitału amerykańskiego. Oprócz nich istnieje duża grupa firm, w których kapitał amerykański ma udział pośredni (nawet co piąta firma amerykańska w Polsce). Zatrudnienie w przedsiębiorstwach z bezpośrednim, większościowym udziałem kapitału amerykańskiego wyniosło w końcu 2007 roku 120,7 tys. osób. Z tego około 90 tys. osób pracuje w sektorze produkcyjnym*. Liczba ta obejmuje tylko inwestycje bezpośrednie i nie uwzględnia banków. Szacujemy, że liczba miejsc pracy we wszystkich firmach amerykańskich w Polsce przekracza 180 tys. osób. Co najmniej drugie tyle miejsc pracy powstało w firmach kooperujących. Łącznie daje to ponad 360 tys. zatrudnionych dzięki inwestycjom amerykańskim.

Ponad połowa badanych firm amerykańskich (52%) rozpoczęła inwestycje w naszym kraju już w latach 1989-1995. Większość, bo ponad 60% dokonało w Polsce inwestycji typu greenfield, uruchamiając działalność od podstaw.

Największym atutem Polski w oczach amerykańskich inwestorów jest jej położenie geograficzne - w samym środku Europy. Niemal 90% firm uznało je za atrakcyjne, z czego aż 48% za bardzo atrakcyjne. Kolejnym wielkim atutem Polski jest siła robocza - jakość wykształcenia pracowników (55% ocen dobrych i 28% bardzo dobrych) oraz ich umiejętności zawodowe (53% ocen dobrych i 26% bardzo dobrych). Inwestorzy chwalą także dostępność wykwalifikowanej siły roboczej (64% ocen dobrych i 20% bardzo dobrych). Bardzo wysoko oceniają także wielkość lokalnego rynku (58% ocen dobrych, 25% bardzo dobrych) oraz potencjał wzrostu gospodarki (49% dobrych i 26% bardzo dobrych).

Polska jest znana wśród amerykańskich inwestorów ze swojej doskonałej lokalizacji i siły roboczej. Liczni, wspaniale wykształceni i żądni sukcesu Polacy są świetnymi kandydatami na pracowników dla każdego inwestora. Amerykańscy inwestorzy to doceniają – komentuje wyniki badania Roman Rewald, Prezes Rady Dyrektorów Amerykańskiej Izby Handlowej w Polsce. Polska oferuje inwestorom ogromny rynek wewnętrzny i jest obecnie jednym z niewielu krajów europejskich, które mają dobre perspektywy wzrostu. Szkoda jedynie, że pozytywne wrażenie psuje zły stan infrastruktury, biurokracja i mało przejrzysty system podatkowy, na które zwrócili uwagę badani inwestorzy - dodaje Tomasz Grunwald, Partner w dziale Doradztwa Podatkowego KPMG.

Spośród elementów składających się na atrakcyjność inwestycyjną Polski najniżej oceniana jest jakość infrastruktury transportowej. Zdecydowana większość respondentów oceniła jakość polskiej sieci drogowej jako niską lub bardzo niską (42,5% ocen złych i tyle samo bardzo złych). Negatywnie oceniono także jakość sieci kolejowej (33% ocen złych i 16% bardzo złych). Co więcej, przedsiębiorcy amerykańscy skrytykowali wysoki poziom przeszkód administracyjnych i biurokracji (43% ocen złych i 10% bardzo złych). Tylko 9% inwestorów amerykańskich uważa, że Polska pod tym względem jest atrakcyjnym miejscem do prowadzenia inwestycji.

Polska nie może dłużej pozwolić sobie na zniechęcanie inwestorów zagranicznych jakością swojej infrastruktury transportowej – koszty straconych szans na inwestycje mogą okazać się zbyt wysokie. Na szczęście, sytuacja powoli zaczyna się zmieniać dzięki funduszom unijnym płynącym do kraju i inwestycjom prowadzonym na dużą skalę w związku z EURO 2012 – komentuje wyniki badania Steven Baxted, Partner w dziale Audytu KPMG, szef Zespołu doradztwa dla rynku budownictwa i nieruchomości.

Raport w skrócie

Firmy amerykańskie zainwestowały w Polsce ponad 20 mld dolarów.
Inwestycje amerykańskie odegrały niezwykle ważną rolę w początkowym okresie transformacji gospodarczej w Polsce.
Amerykańskie firmy zatrudniają w Polsce ponad 180 tys. osób.
Większość firm amerykańskich weszła na polski rynek w pierwszych latach transformacji gospodarczej, dokonując inwestycji typu greenfield.
Najważniejszymi czynnikami decydującymi o lokalizacji inwestycji przez firmy amerykańskie są kwalifikacje siły roboczej i potencjał gospodarczy.
Największe atuty Polski w oczach amerykańskich inwestorów to położenie geograficzne kraju, kwalifikacje pracowników oraz wielkość lokalnego rynku.
Najniżej oceniany jest stan infrastruktury transportowej, poziom biurokracji i przejrzystość systemu podatkowego; korupcja nie jest poważnym problemem.
Firmy amerykańskie są bardzo zadowolone z efektów inwestycji w Polsce i zamierzają dalej inwestować w naszym kraju.

O raporcie

Raport „20 lat amerykańskich inwestycji w Polsce” powstał w oparciu o analizę danych dotyczących bezpośrednich inwestycji zagranicznych, publikowanych przez UNCTAD, U.S. Bureau of Economic Analysis i Narodowy Bank Polski oraz badanie ankietowe przeprowadzone w lipcu i sierpniu 2009 roku wśród 95 firm amerykańskich działających w Polsce.