Mimo niesprzyjających nastrojów rynkowych – trwającego kryzysu na rynkach finansowych i wynikających z niego kłopotów z pozyskaniem finansowania oraz atmosfery ogólnej niepewności – rynek fuzji i przejęć w Polsce miał się nadspodziewanie dobrze. W całym 2009 roku ogłoszono 556 transakcji – o 8 więcej niż w 2008 roku. Łączna ujawniona wartość wszystkich transakcji wyniosła 8 522 mln euro (w 2008 roku 8 538 mln euro), a ich wartość teoretyczna została oszacowana przez ekspertów KPMG i DealWatch na kwotę blisko 12 mld euro. Średnia wartość transakcji (spośród tych o ujawnionej wartości) spadła nieznacznie – z 21,7 mln euro w roku 2008 do 21,4 mln euro w roku 2009.

Rok 2009 okazał się bardzo podobny do roku poprzedniego, zarówno pod względem liczby, jak i wartości ogłoszonych transakcji. Wyraźne różnice miały natomiast miejsce na poziomie poszczególnych sektorów. Pogorszyły się też współczynniki transakcyjne – ocenia Krzysztof Klamut, Szef Zespołu M&A w KPMG Corporate Finance.

W całym regionie Europy Środkowej ogłoszono w 2009 roku 1 663 transakcji M&A przy czym łączna ujawniona wartość transakcji wyniosła 24 933 mln euro, a wartość teoretyczna wszystkich transakcji (o ujawnionej i nieujawnionej wartości) została oszacowana przez ekspertów KPMG i DealWatch na kwotę blisko 43 mld euro.

Transakcje polskich spółek stanowiły trzecią część całego rynku środkowoeuropejskiego, zarówno w ujęciu ilościowym, jak i wartościowym, co odpowiada udziałowi polskiego PKB w PKB krajów stanowiących rynek Europy Środkowej – podkreśla Jakub Siekierzyński, Szef Zespołu badań M&A w DealWatch.

Rynek M&A według rodzaju transakcji
Spośród 556 transakcji, 36 miało charakter restrukturyzacji w ramach grup kapitałowych i ich wartość wyniosła 1 827 mln euro (co stanowi 6% udziału w ujęciu ilościowym, lecz już przeszło 21% w ujęciu wartościowym). Dla porównania w roku 2008 również 36 transakcji miało charakter restrukturyzacji w ramach grup kapitałowych, lecz ich sumaryczna wartość wyniosła 391 mln euro (odpowiednio 7% i 5% w ujęciach ilościowym i wartościowym).

Pod względem liczby transakcji i ich łącznej wartości rynek M&A był w 2009 roku zdominowany przez akwizycje (275 transakcji o wartości 3 317 mln euro). Na kolejnym miejscu uplasowały się zakupy pakietów mniejszościowych udziałów lub akcji (198 transakcji o ujawnionej wartości rzędu 2 583 mln euro). Prywatyzacje stanowiły w 2009 roku niewiele ponad 7% wartości wszystkich transakcji.

Najbardziej „transakcyjne” sektory gospodarki
Sektorem, w którym w 2009 roku zawarto najwięcej transakcji była – podobnie, jak rok wcześniej – szeroko rozumiana informatyka, komunikacja, media i rozrywka. Łącznie zawarto tu 97 transakcji o wartości 1,286 mld euro wobec 109 transakcji o wartości 1,399 mld euro rok wcześniej. W ujęciu wartościowym ten sektor znalazł się w 2009 roku na trzeciej pozycji.

Na drugim miejscu pod względem liczby transakcji uplasowało się budownictwo i nieruchomości z 84 transakcjami o łącznej wartości 868 mln euro. Dla porównania, w 2008 roku takich transakcji było 87, a ich wartość wynosiła 1,75 mld euro, co stanowiło wtedy najwięcej w ujęciu wartościowym.

Na trzecim miejscu pod względem liczby przejęć w 2009 roku sklasyfikowaliśmy sektor produkcji przemysłowej, dla którego zarejestrowaliśmy 81 transakcji o wartości 890 mln euro. W odróżnieniu od dwóch poprzednich, ten sektor zanotował wzrost w ujęciu rocznym. W 2008 roku odnotowaliśmy 77 transakcji o wartości 496 mln euro.

Największe transakcje M&A w Polsce ogłoszone w 2009 roku
Największą transakcją 2009 roku było przejęcie ponad 28% udziałów w Kompanii Piwowarskiej przez SAB Miller (niecałe 800 mln euro). Sprzedającym w tej transakcji był fundusz Kulczyk Holding. Drugą co do wartości transakcją na polskim rynku był transfer ok. 17,32% udziałów w PKN Orlen przez Naftę Polską do Skarbu Państwa. Wartość rynkowa tych udziałów wynosiła w momencie transferu niespełna 471 mln euro. Należy jednak zauważyć, że transakcja ta wynikała z restrukturyzacji Nafty Polskiej i nie doprowadziła do zmiany ostatecznego właściciela.

Wreszcie na trzecim miejscu znalazło się przejęcie grupy spółek PCC Rail przez DB Schenker za kwotę 400 mln euro. Pozostałe najważniejsze transakcje ogłoszone w 2009 roku przedstawia poniższa tabela.

Wyceny transakcyjne
Nastąpiło zauważalne pogorszenie wskaźników transakcyjnych. W 2009 roku współczynnik wartości transakcji do wartości sprzedaży przedsiębiorstwa wynosił 0,8-1,2x, zaś rok wcześniej było to 1,1-1,4x. Stosunek wartości transakcji do EBITDA spadł do 8,2-9,2x w 2009 roku z poziomu 10,1-10,9x rok wcześniej. Wreszcie wskaźnik wartości transakcji do wartości księgowej zmalał z 2,2-2,6x do 1,6-2,0x. Dla porównania, dla regionu Europy Środkowej wskaźniki te za 2009 rok odpowiednio wyniosły 0,9-1,3x, 6,9-7,9x oraz 1,3-1,8x.

Prognozy na przyszłość
Trudno jest prognozować dynamikę rynku M&A w 2010 roku. Jest to związane z niską weryfikowalnością zapowiedzi i deklaracji obecnych i potencjalnych uczestników rynku. Przewidujemy, że dynamika rynku fuzji i przejęć w 2010 roku będzie się charakteryzowała kilkuprocentowym wzrostem liczby transakcji. Jeśli zaś chodzi o wartość, biorąc pod uwagę rosnące wyceny spółek notowanych na giełdach, stanowiących punkt odniesienia dla wycen transakcyjnych, możemy się spodziewać, wzrostu rzędu 25-30%.

Tak jak w latach ubiegłych, dużo będzie zależało od posunięć Ministerstwa Skarbu Państwa, jako największego pojedynczego sprzedającego na rynku.
Biorąc pod uwagę plany prywatyzacyjne rządu (do tej pory niezastąpionego „dostawcy” udziałów i akcji na rynek), można byłoby się spodziewać z samych tylko sprzedaży prywatyzacyjnych ok. 30 mld zł w 2010 roku. A w związku z faktem, iż plany prywatyzacyjne z roku 2009 nie zostały wykonane w całości wartość ta może być teoretycznie jeszcze większa – zauważa Krzysztof Klamut, Szef zespołu M&A w KPMG Corporate Finance.

Deklaracje funduszy inwestycyjnych, zwłaszcza typu private equity i venture capital też nastrajają optymistycznie. Posiadają one zgromadzone środki gotowe do zainwestowania i na podstawie w miarę „twardych” zapowiedzi można się spodziewać ok. 10 mld zł (2,5 mld euro) obrotu inwestycyjnego (zarówno nowych zakupów, jak i dezinwestycji) – dodaje Michał Chromiński, Associate w zespole M&A, KPMG Corporate Finance.

Krzysztof Klamut, Partner, szef zespołu M&A w KPMG