Kodeks pracy rozróżnia potrącenia przymusowe i dobrowolne. Różnią się od siebie tym, że na dokonanie tych ostatnich potrzebna jest zgoda zatrudnionego.

Wynika tak z art. 87 - 91 k.p. Bez zgody pracownika, a nawet wbrew jego woli, po odliczeniu składek ZUS i zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych wolno potrącić natomiast: sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych, sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne, zaliczki udzielone pracownikowi, kary pieniężne przewidziane w art. 108 k.p.

Przy potrącaniu pracodawcę obowiązuje kwota wolna od potrąceń oraz ich limity. Te ostatnie dotyczą tylko potrąceń ustawowych. Natomiast kwota wolna od potrąceń obejmuje zarówno potrącenia dobrowolne, jak i ustawowe. Wśród tych ostatnich jest wyjątek. Chodzi o świadczenia alimentacyjne.

Przy nich kwoty wolnej nie ma, ale jest limit. Dlatego w razie egzekucji świadczeń alimentacyjnych z pensji dłużników wolno pobrać maksymalnie trzy piąte wynagrodzenia, nawet wtedy, gdy na życie pozostanie im mniej niż wynagrodzenie minimalne netto.